Program „Animatorzy Współpracy Opartej na Empatii (WE)″

Program rozwoju umiejętności działania w duchu Współpracy Opartej na Empatii dla studentów ostatnich lat, młodych pracowników firm, wykładowców akademickich oraz doświadczonych ludzi biznesu (mentorów)

Zakorzenienie projektu – Kongres Obywatelski

Inicjatywa narodziła się z inspiracji i przy współpracy Kongresu Obywatelskiego. Kongres Obywatelski jest to projekt Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową i osobiście dr Jana Szomburga, Prezesa Instytutu. W ramach Kongresu rokrocznie odbywają się konferencje, na które przybywa prawie dwa tysiace osób. W roku bieżącym odbyła się wspaniała debata poświęcona tematowi: „Metakompetencje dla Polski”. Na czym powinna skupić się edukacja formalna i nieformalna, aby Polska mogła być liczącym się graczem światowej gospodarki opartej o wiedzę w świecie sieci działań? Wielu partnerów kongresu, w tym Prezesi Maciej Witucki (Orange) oraz  Jacek Krawiec (PKN Orlen S.A.) jasno wypowiadali się, że podstawowymi kompetencjami, które powinniśmy rozwijać, są zdolność do współpracy przy jednoczesnej odwadze, autonomii oraz elastyczności.

O Współpracy Opartej na Empatii

Współpraca Oparta na Empatii to sposób budowania relacji, zarówno osobistych jak i biznesowych, w oparciu o zrozumienie i życzliwość w stosunku do drugiego człowieka, firmy, partnera biznesowego. Podejście polegające na świadomym rozwijaniu Współpracy Opartej na Empatii umożliwia sprawną kooperację oraz uczenie się od siebie nawzajem. Jest to sposób na taką wymianę opinii, ale także emocji,  aby powstawał grunt dla wzajemnego rozumienia się, widzenia wspólnoty interesów oraz szacunku, nawet wtedy, gdy wiele spraw dzieli partnerów. Samo pojęcie empatii kojarzy się tradycyjnie z towarzyszeniem komuś w cierpieniu. Z tego punktu widzenie jest traktowana jako domena prywatności. Odkrycia neurologii z ostatnich lat, a w szczególności odkrycie neuronów lustrzanych ujawnia jednak jeden z podstawowych mechanizmów rozwoju ludzkości: jesteśmy zdolni do uczenia się od innych i nawiązywania współpracy, ponieważ każdy człowiek automatycznie odzwierciedla przeżycia i sposób rozumowania ludzi, z którymi ma kontakt tak, jakby to on sam nimi był.
Metoda polega na treningu budowania empatycznych relacji, a w szczególności empatycznej komunikacji. Służy do rozwoju inteligencji emocjonalnej, ale także budowania zespołów oraz kształtowania kultur organizacyjnych i stosunków w środowisku.

Współpraca Oparta na Empatii a zaufanie.
Równowaga pomiędzy współodczuwaniem a myśleniem biznesowym rodzi zaufanie. Paradoksalnie pozwala jednocześnie na bardziej realistyczną ocenę sytuacji. Zaufanie wiąże się ze zdolnością „wejścia w cudze buty”, co które nie musi wcale oznaczać zgody na dane rozwiązanie. Jeśli jednak kogoś nie rozumiemy, to łatwiej przypisujemy mu podstępne i wrogie intencje. Bez empatii często relacje opierają się na podejrzliwości oraz szukaniu błędów i podstępów, zamiast  podążaniu do wypracowania rozwiązań. Tak więc zaufanie rodzi się często z poczucia zrozumienia, a drogą do niego jest empatia. 

Współpraca Oparta na Empatii (WE) a budowanie kultury organizacyjnej.
Współpraca Oparta na Empatii umożliwia otworzenie się na wymianę wiedzy i doświadczeń. Dlatego stanowi ona podstawę działania i funkcjonowania każdej organizacji uczącej się. Podstawą uczenia się społecznego jest zjawisko decentracji czyli zdolności do chwilowego zidentyfikowania się z cudzym tokiem myślenia i przeżywania, aby  w rezultacie lepiej go zrozumieć. To tak, jakbyśmy stale organizowali sobie zabawę w króla przebierającego się za biedaka w celu  zrozumienia,  jak funkcjonuje królestwo (lub na odwrót, oczywiście). Tego typu zdolność pomaga w zapobieganiu wielu konfliktom oraz jest najszybszym mechanizmem uczenie się ludzi od siebie nawzajem. WE jest też niezwykle ważna w procesie budowania kultury organizacyjnej, opierającej się na poczuciu przynależności i odpowiedzialności za firmę oraz za jej wyniki. Ułatwia bowiem ”całości”: firmy, procesów organizacyjnych, społeczności. WE prowadzi do myślenia
w kategoriach wspólnoty w miejsce identyfikacji z „moim stanowiskiem”. To z kolei budzi postawę gospodarską.

Trening Współpracy Opartej na Empatii.
Wchodząc w dorosłe życie posiadamy już liczne nawyki wyrażające się w utartych sposobach zachowań, stereotypach przeżywania i myślenia. Działają one wzmacniająco lub osłabiająco na ów niesamowity, empatyczny potencjał, powodując jego stłumienie lub rozwój. W oparciu o te założenia Grupa TROP opracowała Trening Rozwoju Dojrzałej Empatii oraz Trening Współpracy Zespołowej opierający się na empatycznej synchronizacji. Jest to obecnie wypróbowana i dojrzała metodologia, którą warto rozpowszechnić zarówno w szkołach, jak też w biznesie, ponieważ wnosi to, czego nie daje system edukacyjny – buduje nową jakość w rozwoju kompetencji społecznych.

Na jakie potrzeby odpowiada program?

Proponowany program jest odpowiedzią na liczne głosy dotyczące niskiego poziomu przygotowania studentów do pracy zawodowej, szczególnie w obszarach związanych z umiejętnościami miękkimi oraz zdolnością do dojrzałej współpracy. Odwołuje się do dyskusji na temat konieczności nawiązania skutecznego dialogu międzypokoleniowego i uczenia się generacji od siebie nawzajem. Ma pokazać, jak uczyć się przez całe życie (Lifelong Learning), rozwijając umiejętności osobiste związane ze współpracą. Promuje wrażliwość społeczną i rozwija zdolność pozytywnego wpływania na rzeczywistość lokalną, uczelnianą oraz wewnątrz organizacji. 

Do kogo adresowany jest program?

Program adresowany jest do czterech grup społecznych, przy czym jego istotą jest połączenie ich we wspólnym działaniu. Są to:

  • studenci ostatnich lat studiów  
  • młodzi pracownicy firm
  • pracownicy dydaktycznych wyższych uczelni  
  • doświadczeni ludzie biznesu, którzy będą chcieli pełnić rolę mentorów

Dlaczego studenci i młodzi pracownicy firm?

W ostatnich miesiącach w mediach przetoczyła się dyskusja na temat niskiego poziomu przygotowania absolwentów szkół wyższych do pracy zawodowej. Szerokim echem odbił się artykuł Prezesa PZU Andrzeja Klesyka („Szukamy tych, którzy myślą samodzielnie”, GW, kwiecień 2012), który zainicjował dyskusję, w której wzięli udział wybitni przedstawiciele świata biznesu i nauki m.in Prezydent PKPP Lewiatan Henryka Bochniarz, minister Barbara Kudrycka oraz prof. UJ Jan Stanek.

Problem z przystosowaniem absolwentów do samodzielnego podejmowania obowiązków zawodowych w warunkach współpracy potwierdzają badania przeprowadzone przez PARP (Bilans Kapitału Ludzkiego 2011) oraz PKPP Lewiatan. Czego mogą nauczyć się studenci i młodzi pracownicy firm? Parafrazując wypowiedź A. Klesyka, firmy szukają talentów, czyli osób, które za kilka lat mogą być genialnymi specjalistami, ponieważ obecnie starają się rozwijać:

  • zdolność do myślenia holistycznego i nieschematycznego,
  • umiejętność uczenia się i selekcjonowania wiedzy,
  • umiejętność pracy w zespole i sieci,
  • zdolność rozumienie innych i współczucia im,
  • uczciwość i odwagę,
  • zdolność do stawiania ambitnych celów,
  • umiejętność osiągania ich bez naruszania godności innych osób.

Dokładnie w tej drodze pomaga program Współpraca Oparta na Empatii.

Czego mogą nauczyć się pracownicy dydaktyczni uczelni? Uczelnie korzystają często z przestarzałych paradygmatów edukacji. Wykłady w wielkich grupach są podstawową forma oddziaływania edukacyjnego. Na ćwiczeniach, wbrew nazwie, studenci są dyscyplinowani, a nie zachęcani do aktywności. Konwersatoria polegają na monologach, a nie dialogach. O nauce w działaniu nie ma nawet mowy. Program ma zainspirować wykładowców akademickich do tego, aby wprowadzili bardziej nowatorskie metody oparte o naukę w działaniu, kontakt ze światem pozauczelnianym, pracę z zespołami studentów tworzonymi w duchu WE, a przede wszystkim promujące otwarty dialog, który zakłada wzajemne słuchanie.

Jak mogą skorzystać z udziału doświadczeni ludzie biznesu? Osoby, które osiągnęły w biznesie sukces, często opłaciły go osamotnieniem w swoich organizacjach i brakiem możliwości rozwoju osobistego. Bycie mentorem w duchu WE ogromnie rozwija. Uczy dystansu do siebie i własnych przekonań, szczodrości bez obawy, że zostanie się wykorzystanym, pogłębia samoświadomość, daje poczucie pozytywnego wpływu na świat wynikającego nie z mocy stanowiska, ale osoby.

Na czym polegać ma program ?

Uczestnicy przejdą kurs WE składający się z trzech linii edukacyjnych:

Linia 1 – trening warsztatowy

Wprowadzenie warsztatowego w metodykę WE, czyli:

  • Treningu rozwoju empatii poznawczej i emocjonalnej2 x 2 dni w formie warsztatowej
  • Treningu współpracy zespołowej4 dni w formie warsztatowej
  • Treningu specjalistycznego (osobno dla mentorów, nauczycieli akademickich oraz młodych pracowników/studentów)2 dni

Linia 2 nauka w działaniu

Część kursu polegająca na nauce w działaniu odbywać się będzie w zespołach zadaniowych, w skład których wejdą: jeden mentor, jeden nauczyciel akademicki, dwóch studentów oraz dwóch młodych pracowników. Stworzą oni zespół oparty na zasadach WE, który zaplanuje i zrealizuje projekt zaspakajający określoną ważną potrzebę społeczną, angażując przy tym inne osoby spoza swojego grona. Terenem działania mogą być społeczności lokalne, firmy lub instytucje edukacyjne. Przykładowo zespół zadaniowy może zaprosić kilku pracowników lokalnego oddziału firmy sponsora do określenia istotnej dla nich lokalnej potrzeby społecznej, lub tez np. może uruchomić poprzez spotkania i media elektroniczne ruch rodziców na rzecz rozwijania empatii w szkole.

Programy lokalne mogą dotyczyć przykładowo aktywizacji młodzieży, pomocy osobie lub grupie osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji, upiększanie miejscowości itp. Przedmiot działania zespołów zadaniowych musi być istotny zarówno dla realizatorów, jak też innych zaproszonych uczestników akcji oraz dla sponsorów.

Praca zespołów będzie odbywała się pod okiem doświadczonych animatorów Powszechnej Akademii Młodzieży oraz trenerów Grupy TROP, która objęła akcję patronatem merytorycznym oraz udostępniła swój know-how. Przedmiotem refleksji będzie nie tylko sposób przeprowadzenie akcji, ale też proces budowania zespołu w oparciu o przećwiczone wcześniej zasady WE.

Linia 3 – animatorska

•    Warsztat pt. „Jak rozpowszechniać postawy i umiejętności WE w realiach zawodowych″ – 2 dni
•    Współorganizowanie działań popularyzatorsko-medialnych,
•    Wizyty studyjne u animatorów związanych z ASHOKA

Zjazd podsumowujący program, prezentacja projektów, budowanie dalszych planów.

Kurs trwać będzie ok. roku. Część wstępną planujemy na okres 5 miesięcy, od października do marca 2012 roku.  Etap 2 i 3 planujemy zakończyć do czerwca 2012 roku.